HMGS puanı nasıl hesaplanır? Aynı 84 doğru, üç farklı puan

Aynı adayı düşünün. Üç farklı yıl, aynı sınav, üçünde de 120 soruda 84 doğru. Puanları sırasıyla 63,9, 78,0 ve 92,3.

Adalet Bakanlığının 31 Temmuz 2026 tarihli 2026-HMGS/2 ilanındaki puanlama yöntemi bu ve hâlâ dolaşan “84 doğru yaparsan 70 alırsın” kuralını geçersiz kılan şey tam olarak bu.

Aşağıda önce farkın nereden çıktığını, sonra formülün kendisini anlatıyoruz. Sayıları kendi senaryonuzla denemek isterseniz HMGS puan hesaplama aracı ücretsiz ve üyelik istemiyor.

Eski kural nereden geliyordu

Basit bir orantıydı: 84 × 100 / 120 = 70. Ham puanınız (doğru sayınız) doğrudan yüzdeye çevriliyordu, dolayısıyla “şu kadar doğru yaparsam kurtulurum” hesabı yapılabiliyordu.

Yeni yöntem bu orantı değil. İlanda istatistiksel bir ölçekleme formülü var ve formül, sizin ham puanınızı o gün sınava giren herkesin dağılımına göre yeniden konumlandırıyor.

Pratik sonucu şu: 84 doğru bir garanti değil, bir girdi.

Neden ölçekleniyor?

Aynı öğrencinin iki farklı sınava girdiğini düşünün. Birincisinde sorular kolaydı, sınıfın çoğu yüksek not aldı. İkincisinde sorular ağırdı, ortalama düştü.

Öğrenci iki sınavda da aynı sayıda soruyu doğru yaptı. Ama ikinci sınavdaki performansı daha değerli: herkesin zorlandığı bir yerde aynı sonucu üretti. Deneyimli bir öğretmen notu buna göre ayarlar.

HMGS formülü de bunu yapıyor. Sadece öğretmenin sezgisiyle değil, üç sayıyla.

Formül

Sınav Puanı = 70 + 30 × [7 × (HP − X) − S] / [7 × (B − X) − S]

Dört değer var, üçü size ait değil. Aşağıdaki tabloda “salon” derken sizinle aynı gün, aynı sınava giren bütün adayları kastediyoruz.

Sonuç 100 üzerindendir ve ilana göre 70 ve üzeri başarılı sayılır. X, S ve B ancak sınav bittikten ve bütün kâğıtlar okunduktan sonra ortaya çıkar. Yani sınav günü elinizde yalnız HP vardır.

Aynı 84 doğru, üç sonuç

Aşağıdaki ortalama, standart sapma ve en yüksek ham puan değerleri gerçek sınav verisi değildir; formülün nasıl davrandığını göstermek için seçilmiş örneklerdir.

Sınav kolay geçtiyse

Pay: 7 × (84 − 88) − 12 = −40 Payda: 7 × (118 − 88) − 12 = 198

70 + 30 × (−40 / 198) ≈ 63,9

Ortalama sizin üzerinizde kalmış. Eski kurala göre tam 70 beklerken puan 63,9.

Sınav dengeli geçtiyse

Pay: 7 × (84 − 72) − 18 = 66 Payda: 7 × (110 − 72) − 18 = 248

70 + 30 × (66 / 248) ≈ 78,0

Ortalamanın on iki doğru üstündesiniz ve puan 78,0. Ne kolay ne zor geçen bir sınavda tablo böyle duruyor.

Sınav zor geçtiyse

Pay: 7 × (84 − 50) − 15 = 223 Payda: 7 × (95 − 50) − 15 = 300

70 + 30 × (223 / 300) ≈ 92,3

Aynı 84 doğru, bu kez 92,3. En uçtaki iki senaryo arasındaki fark 28 puanın üzerinde ve tek sebebi salonun geri kalanı.

Formülün kendi sağlaması

HP yerine B yazın. Yani sınavın en yüksek ham puanını siz yapmışsınız. Pay ile payda eşitlenir, sonuç her koşulda tam 100 çıkar. Sınav ister kolay ister zor geçsin zirvedeki aday daima en yüksek puanı alır. Formülün tutarlı kurulduğunu gösteren basit bir kontrol.

Standart sapma ne ölçüyor

Adı ürkütücü, fikri değil: ham puanların birbirine ne kadar yakın dağıldığını ölçer.

• Çoğu aday ortalamaya yakınsa standart sapma küçüktür.
• Sonuçlar dağınıksa (kimi çok yüksek, kimi çok düşük) büyüktür.

Formül bu değeri, ortalamadan ne kadar uzakta durduğunuzu tartmak için kullanır. Herkesin birbirine yakın olduğu bir sınavda ortalamanın on doğru üstünde olmak, sonuçların savrulduğu bir sınavda aynı farkı yakalamaktan daha anlamlıdır.

Aday için pratik sonuç

Hedefiniz ortalamanın birkaç doğru üstü. Formülü çözünce tek bir eşik çıkıyor: puanınızın 70'e ulaşması için ham puanınızın ortalamadan en az S/7 kadar yüksek olması gerekiyor. Standart sapma 15-20 bandındaysa bu, ortalamanın iki ya da üç doğru üstünde olmak demek.

Sabit bir “yeterli ham puan” yok, ama sabit bir kural var. Geçmiş dönemlerden duyduğunuz rakamlar fikir verir, garanti vermez. Yukarıdaki üç senaryoda eşik sırasıyla 90, 75 ve 53 doğru; 84 doğru yalnız ilkinin altında kalıyor.

Kontrol edebildiğiniz tek değişken HP. X ve S üzerinde hiçbir etkiniz yok. İyi haber şu: formülün ödüllendirdiği tek şey zaten HP.

Formülü ezberlemeye gerek yok, nasıl çalıştığını anlamak yeterli. Bu da tek bir şeye yarıyor: “84 yaptım, garantiledim” yanılgısını önlemeye.

Boş soru bırakmayın

2026-HMGS/2 ilanına göre yanlış cevap doğruyu götürmüyor. Her işaretlenmiş soru ham puanınıza yalnız artı yönde etki edebiliyor; emin olmadığınız soruyu boş bırakmanın hiçbir karşılığı yok.

Özetle

Puanınız iki şeye bağlı: kaç doğru yaptığınıza ve o gün salonun ne yaptığına. İkincisini etkileyemezsiniz. Birincisini her gün biraz daha yukarı çekebilirsiniz.

Formül tam olarak bunu ödüllendiriyor. Kendi sayılarınızı denemek isterseniz HMGS puan hesaplama aracı ücretsiz, üyelik de istemiyor.

Bu yazıdaki formül, başarı eşiği ve yanlışın doğruyu götürmediği bilgisi Adalet Bakanlığının 31 Temmuz 2026 tarihli 2026-HMGS/2 sınav ilanına dayanmaktadır. Bağlayıcı olan her zaman resmî ilan metnidir; başvuru ve puanlama koşulları için ilanı kontrol edin.